Hollanda’da emeklilik reformu tartışması: AOW yaşı 72’ye doğru yükseliyor
Hollanda’da yeni koalisyon hükümetinin hazırladığı reform planı kapsamında devlet emekliliği (AOW) yaşının hızla yükseltilmesi gündemde. Ortalama yaşam süresiyle bire bir bağlantı kurulmasını öngören düzenleme, özellikle genç nesiller için emeklilik yaşının 72’ye yaklaşmasına yol açabilir.
Hollanda’da emeklilik reformu tartışması: AOW yaşı 72’ye doğru yükseliyor
Hollanda’da yeni koalisyon hükümetinin hazırladığı reform planı kapsamında devlet emekliliği (AOW) yaşının hızla yükseltilmesi gündemde. Ortalama yaşam süresiyle bire bir bağlantı kurulmasını öngören düzenleme, özellikle genç nesiller için emeklilik yaşının 72’ye yaklaşmasına yol açabilir.
Hollanda’da VVD, D66 ve CDA partilerinden oluşan yeni koalisyon hükümetinin üzerinde uzlaştığı reform planı, ülkede emeklilik sistemine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi. Koalisyon anlaşmasına göre, devlet emekliliği olarak bilinen AOW yaşının, önümüzdeki yıllarda daha hızlı artırılması ve genç kuşaklar için 72 yaşına doğru yükselmesi öngörülüyor.
Hükümet, düzenlemeyi yaşlanan nüfus ve emeklilik sisteminin sürdürülebilirliği gerekçesiyle savunurken, sendikalar ve muhalefet partileri reformu sert sözlerle eleştiriyor.
Yaşam beklentisiyle bire bir bağlantı
Yeni koalisyon anlaşmasına göre, 2033 yılından itibaren AOW yaşı ile ortalama yaşam beklentisi arasında “bire bir” bağlantı kurulacak. Buna göre, Hollanda’da ortalama yaşam süresi bir yıl arttığında, emeklilik yaşı da otomatik olarak bir yıl yükselecek.
Mevcut sistemde bu artış daha yavaş bir mekanizmayla gerçekleşirken, yeni düzenleme ile AOW yaşındaki yükselişin önemli ölçüde hızlanacağı belirtiliyor.
Projeksiyonlar dikkat çekiyor
Merkezi İstatistik Bürosu (CBS) verilerine dayanan hesaplamalara göre:
- 2054 yılında AOW yaşı 70’e ulaşacak (önceki planlamada bu tarih 2069 olarak öngörülüyordu).
- 2070 yılı civarında emeklilik yaşı 72’ye yaklaşacak.
- Günümüzde 20’li yaşlarda olanlar (twintigers) için emeklilik yaşı 72’ye doğru yükselebilecek.
- 30’lu yaşlardakilerin ise ortalama 70 yaşına yakın emekli olması bekleniyor.
CBS projeksiyonlarına göre, şu anda 65 yaşında olan bir Hollanda vatandaşının ortalama 85 ila 90 yıl yaşaması öngörülüyor. Hükümet, bu demografik değişimin emeklilik sistemine olan mali baskıyı artırdığını vurguluyor.
Hükümet: “AOW ödenebilir kalmalı”
Koalisyon partileri VVD, D66 ve CDA, reformun emeklilik sistemini uzun vadede korumak için zorunlu olduğunu savunuyor. Parti liderleri, “Yaşlanan nüfus karşısında AOW’nin betaalbaar (ödenebilir) kalması şart” görüşünde birleşiyor.
Hükümete göre düzenleme, emeklilik fonlarının mali dengesini koruyacak, vergilendirme üzerindeki baskıyı azaltacak ve genç nesillere daha adil bir sistem bırakılmasını sağlayacak.
Sendikalar ve muhalefetten sert tepki
Sendikalar, başta FNV olmak üzere birçok işçi örgütü, reformu “onacceptabel (kabul edilemez)” olarak nitelendiriyor. Muhalefet partileri PVV ile GroenLinks–PVDA da düzenlemeye karşı çıkıyor.
Eleştirilerde özellikle ağır işlerde çalışanlar, kadınlar ve düşük gelir gruplarının reformdan daha olumsuz etkileneceği vurgulanıyor. Sendika temsilcileri, “İnsanlar zaten 65 yaşına kadar çalışmakta zorlanırken, 72 yaşına kadar çalışmayı beklemek gerçekçi değil” ifadelerini kullanıyor. Önceki yıllarda benzer emeklilik reformlarına karşı Hollanda genelinde büyük protestolar düzenlenmiş, binlerce kişi sokaklara çıkmıştı.
Uzmanlar ikiye bölünmüş durumda
Demograf Jan Latten gibi bazı uzmanlar, yüksek eğitimli ve masa başı çalışanlar için emeklilik yaşındaki artışın makul olabileceğini belirtirken, bu uygulamanın toplumun tamamına yayılmasını “utanç verici” olarak değerlendiriyor.
Muhalefet partileri, özellikle PVV’nin AOW yaşını yeniden 65’e düşürme vaadine dikkat çekerek, reformun parlamentoda ciddi tartışmalara yol açacağını öngörüyor.
Mevcut durum
Hollanda’da AOW yaşı şu anda 67 civarında bulunuyor ve 2028 yılında 67 yıl 3 aya yükselmesi planlanıyor. Vatandaşlar, kendi emeklilik durumlarını rijksoverheid.nl ve mijnpensioenoverzicht.nl üzerinden kontrol edebiliyor. Avrupa genelinde yaşlanan nüfusla birlikte emeklilik reformları gündemdeki yerini korurken, Hollanda’daki bu yeni düzenleme ülke siyasetinin en sıcak başlıklarından biri olmaya devam ediyor.
Halil Uygun
