İsveç’te şok tedbir: Çete şiddetinde cezai sorumluluk yaşı 13’e düşüyor
İsveç hükümeti, artan çete şiddetiyle mücadele kapsamında en ağır suçlarda cezai sorumluluk yaşını 13’e indirmeyi planlıyor. Tarihi nitelikteki düzenleme, çocuk adaleti alanında ülkeyi Avrupa’nın en sert ülkeleri arasına sokarken, polis ve çocuk hakları örgütlerinden sert eleştiriler alıyor.
İsveç’te şok tedbir: Çete şiddetinde cezai sorumluluk yaşı 13’e düşüyor
İsveç hükümeti, artan çete şiddetiyle mücadele kapsamında en ağır suçlarda cezai sorumluluk yaşını 13’e indirmeyi planlıyor. Tarihi nitelikteki düzenleme, çocuk adaleti alanında ülkeyi Avrupa’nın en sert ülkeleri arasına sokarken, polis ve çocuk hakları örgütlerinden sert eleştiriler alıyor.
İsveç, son yıllarda giderek tırmanan organize suç ve çete savaşlarına karşı radikal bir yasa değişikliğine hazırlanıyor. Hükümet, cinayet, bombalama, silahlı saldırı ve tecavüz gibi en ağır suçlarda cezai sorumluluk yaşının 15’ten 13’e düşürülmesini öngören bir tasarıyı gündeme aldı.
Adalet Bakanı Gunnar Strömmer, düzenlemeye ilişkin yaptığı açıklamada, “Şiddet artık bir acil durum haline geldi. Yarı tedbirlerle bu sorunla baş edemeyiz” ifadelerini kullandı. Strömmer, çetelerin cezai sorumluluğu bulunmayan çocukları bilinçli şekilde suçlarda kullandığını ve bu duruma son vermeyi hedeflediklerini vurguladı. Tasarının geçici olarak uygulanması ve 5 yıl sonra yeniden değerlendirilmesi planlanıyor.
Tasarı Neyi Öngörüyor?
Hazırlanan yasa teklifi, mevcut sistemde köklü bir değişiklik anlamına geliyor.
Düzenlemenin ana hatları şöyle:
- Kapsam: Cinayet, bombalama, cinayete teşebbüs, silahlı saldırı ve tecavüz
- Mevcut uygulama: 15 yaş altı çocuklara hapis cezası verilemiyor
- Yeni düzenleme: Belirlenen ağır suçlar için cezai sorumluluk yaşı 13
- Süreç: Tasarı Yasama Konseyi’nde inceleniyor
- Hedef tarih: 2026 yazında yürürlüğe girmesi
Artan Şiddet, Sert Önlemleri Gündeme Getirdi
Radikal adımın arkasında, İsveç’te kontrolden çıktığı belirtilen çete şiddeti bulunuyor. Ülke, Avrupa’da silahlı saldırı oranlarının en yüksek olduğu ülkeler arasında yer alıyor. Özellikle suç örgütlerinin, cezasız kalacaklarını bilerek 15 yaş altı çocukları ağır suçlara dahil ettiği belirtiliyor. Yerel medyada, bu yaş grubundaki şüphelilerin sayısında ciddi artış yaşandığına dikkat çekiliyor.
Avrupa ile Karşılaştırma
Önerilen düzenleme, İsveç’i çocuk ceza hukuku açısından Avrupa’nın en sert ülkeleri arasına taşıyacak.
- İsveç (öneri): 13 (yalnızca en ağır suçlar için)
- İrlanda: 12 (bazı suçlarda 10)
- Almanya: 14
- Fransa: 13 (özel çocuk mahkemeleriyle)
- Portekiz – Lüksemburg: 16
Sert Tepkiler: “Sorunu Çözmez”
Tasarı, yalnızca çocuk hakları örgütlerinden değil, polis ve cezaevi çalışanlarından da yoğun eleştiri aldı. Görüşüne başvurulan 126 kurumun büyük çoğunluğu düzenlemeye olumsuz yaklaştı.
Eleştirilerin öne çıkan başlıkları şöyle:
- Yaş sınırının düşürülmesinin çeteleri 11–12 yaşındaki çocukları kullanmaya itebileceği,
- Cezaevi sisteminin bu yaş grubunu rehabilite edecek altyapıya sahip olmadığı,
- İsveç’in insan hakları ve rehabilitasyon temelli ceza anlayışından uzaklaşacağı,
- Benzer uygulamaların başka ülkelerde suç oranlarını düşürmediği.
Adalet Bakanı Strömmer ise tüm eleştirilere rağmen, “Mevcut kriz karşısında sert tedbirler kaçınılmaz” diyerek geri adım atılmayacağı mesajını verdi.
Daha Sert Ceza Politikası Geliyor
13 yaş düzenlemesi, hükümetin daha geniş bir ceza politikası paketinin parçası olarak değerlendiriliyor. 2026’dan itibaren mevcut gençlik rehabilitasyon merkezlerinin yerini, daha uzun süreli cezaların uygulanacağı özel gençlik hapishanelerinin alması planlanıyor. Bu tesislerde 13–14 yaş grubu için de ayrı bölümler oluşturulacak.
Öte yandan İsveç cezaevlerinde yaşanan aşırı doluluk nedeniyle hükümet, Estonya’dan 600 kişilik cezaevi kapasitesi kiralamak zorunda kaldı.
Avrupa’nın Gözü İsveç’te
Özetle İsveç hükümeti, çetelerin çocukları “cezasız” bir araç olarak kullanmasını engellemeyi hedeflerken; eleştirmenler bunun çocuk hakları ve rehabilitasyon ilkeleri açısından ciddi riskler barındırdığı görüşünde. Tasarının yasalaşıp yasalaşmayacağı ve hayata geçmesi durumunda şiddet sarmalını durdurup durduramayacağı, önümüzdeki dönemde Avrupa genelinde yakından izlenecek.
Halil Uygun
